جستجوی موضوع تحقیق دانشجویی و دانش آموزی در کل سایت بروزفایل

مقاله دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم

مقاله دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم

مقاله دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم - تحقیق «دورکیم» در بیان چرایی و چگونگی شکل‌گیری مدرنیته، تحول خانواده را محور قرار داده است.


  دسته بندی: علوم انسانی » روانشناسی و علوم تربیتی

تعداد مشاهده:716 مشاهده

فرمت فایل دانلودی:.docx

فرمت محصول اصلی: DOCX

تعداد صفحات: 22

حجم فایل:160 کیلوبایت

  گزارش   دانلود
 قیمت: 6,200 تومان
پس از پرداخت، دکمه دانلود فایل برای شما نشان داده می شود.

مقاله دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم



مقاله دین و خانواده از نگاه امیل دورکیم

فهرست مقاله دین روانشناسی و خانواده از نگاه امیل دوركیم

چكیده 2

مقدّمه. 2

پیشینه بحث «منشأ دین». 2

خانواده از نگاه دوركیم. 3

دین از نگاه دوركیم. 4

ابتدایى ترین صورت دین.. 6

توتم چیست؟. 7

توتمیسم؛ اولین گونه دین.. 7

اهمیت توتم پرستى در نظر دوركیم. 8

خاستگاه اصل توتمیسم. 9

آیا خدا همان جامعه است؟. 9

تبیین باورهاى دینى براساس توتمیسم. 10

نقد و ارزیابى نظریه جامعه شناختى دوركیم. 11

الف. پیش فرض هاى دوركیم. 12

ب. نقد روش شناختى نظریه دوركیم. 13

ج. نقد مردم نگارانه ـ تجربى نظریه دوركیم. 14

د. نقد نظرى نظریه دوركیم. 14

هـ . نگاه كاركردگرایانه دوركیم به دین و نقد آن. 15

و. تحویلى نگرى؛ مولود كاركردگرایى.. 17

ز. شواهد دوركیم. 19

نظریه وبر در مورد دین و خانواده 19

ایراداتى دیگر بر نظریه دوركیم. 19

نتیجه‌گیری.. 22

منابع. 23

مقاله دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم

چكیده
«دورکیم» در بیان چرایی و چگونگی شکل‌گیری مدرنیته، تحول خانواده را محور قرار داده است. خانواده به نظر «دورکیم» نهادی است که در جریان مدرنیته، دچار افت‌وخیز شده و پس از خروج از مرکزیت فرماندهی اجتماعی، بعضی از کارکردهایش را به نهادهای جدید اجتماعی سپرده و کارکردهای جدیدی مانند کارکردهای عاطفی و اخلاقی یافته است. «دورکیم» مدعی است، خانواده، معیار اصلی اخلاق اجتماعی بوده و به همین دلیل، به عنوان الگویی، برای نظام آیینی جامعه محسوب می‌شود. در عین حال، یکی از موضوع‌هایی است که به لحاظ حقوقی و کارکردی، دچار تغییر شده و به خانواده‌ای هسته‌ای تبدیل شده است. دورکیم معتقد است که مذهب در دوران جدید بیش از حد انتزاعی و فکری شده و توانایی اجبار اجتماعی خویش را از دست داده است. به همین لحاظ در تحلیلهای دینی «جامعه» را به جای «خدا» قرار داد و تمامی انگیزه های روحانی انسان را بازتابی از نیروهای اجتماعی در نظر گرفت. در این تحقیق به بررسی نظریه دین در جامعه و همچنین دین در خانواده از امیل دوركیم خواهیم پرداخت و در آخر به نقد و همچنین ایرادات این نظریات اشاراتی خواهیم كرد.

مقدّمه

در عصر جدید سؤال هاى جدیدى فراروى انسان قرار گرفت. در این دوره، روش علمى از علوم تجربى به علوم انسانى سرایت كرد و دین هم براساس همین روش هاى علمى سنجیده شد.

در این دوره، انسان به دنبال سود و فایده مى گردد و همه چیز و از جمله دین را از همین دیدگاه مى نگرد. مباحث جدید فراوانى در این عصر رشد كرد. «منشأ دین» از جمله این مباحث است. جامعه شناسان و روان شناسان هر كدام در این باره نظرات متفاوتى ابراز كرده اند، برخى آن را «فرافكنى ذهن آدمى» معرفى كرده اند (دیدگاه روان شناختى فروید)، برخى هم آن را محصول «عوامل اقتصادى» مى دانند (ماركس).

پیشینه بحث «منشأ دین»

بحث «منشأ دین»، كه در واقع یكى از محصولات عصر جدید (مدرنیته) به شمار مى رود، از مباحث مهم فلسفه دین و كلام جدید مى باشد كه در سده هاى اخیر در عرصه هاى دین پژوهى مطرح شده است. این بحث در پى آن است كه علل و عوامل پدید آمدن دین را به عنوان یك پدیده مهم و سرنوشت ساز در تاریخ زندگى بشر بررسى كند. این موضوع با زمینه هاى گوناگونى ارتباط دارد. مهم ترین آن ها عبارتند از: جامعه شناسى دین، روان شناسى دین، مردم شناسى و تاریخ ادیان. از این رو، بایستى در طرح هر نظریه اى به مبانى روان شناختى و جامعه شناختى آن توجه كرد. یكى از دیدگاه هایى كه در این زمینه مطرح شده و در بین جامعه شناسان ازاهمیت زیادى برخوردار است، دیدگاه «توتمیسم» امیل دوركیم (1917- 1858)، جامعه شناس معروف فرانسوى، است كه معمولاً بنیان گذار مكتب جامعه شناسى فرانسه خوانده مى شود.

دوركیم مسائل و عوامل تعیین كننده اى را در جامعه شناسى دین طرح كرد. «نخستین سهم یا خدمت علمى دوركیم به جامعه شناسى دین، عبارت بود از: تحلیل او از نقشى كه دین در تكوین وجدان جمعى ـ یعنى وجدان و اگاهى اخلاقى جمعى جامعه ـ ایفا مى كند.

خانواده از نگاه دوركیم

دورکیم بحث مفصلی از خانواده و زناشویی را در فصل اول کتاب تقسیم کار اجتماعی (روش تعیین این نقش) می آورد. این بحث پس از این که بحث خصلت های تقسیم کار اجتماعی بیان شد آورده شده است. بحث او این است که آیا تقسیم کار می تواند کارکردهایی اخلاقی داشته باشد؟ او در آغاز بحث خود از زناشویی این مساله را مطرح می کند که پیوند افراد در خانواده از نوع پیوندهای مبتنی بر ناهمانندی افراد است. زن و مرد به این دلیل کاملا جویای یکدیگرند که با هم تفاوت دارند. این تفاوت تضادبرانگیز نیست بلکه از آن دست تفاوت هایی است که لازمه و مکمل یکدیگر هستند. سرچشمه ی همبستگی زناشویی در تقسیم کار جنسی است.هر اندازه که به عقب بر می گردیم و به جوامع اولیه نزدیک می شویم این تقسیم کار جنسی کاهش می یابد. تحول در زندگی خانوادگی طوری است که تقسیم کار جنسی با توسعه ی جوامع بیشتر و بیشتر شده است.

دین از نگاه دوركیم


پیش از آن كه به دیدگاه دوركیم در باب منشأ دین وارد شویم، بهتر است كه تعریف وى را از دین بدانیم. تعریفى كه وى از دین ارائه كرده تعریفى كاركردگرایانه است.

دوركیم در اثر خود، قواعد روش جامعه شناسى، سعى دارد تا با ارائه تعریف «دین»، براى مطالعه و بررسى علمى پدیده هاى دینى، حدى معیّن كند. این تعریف براى دوركیم و شاگردانش، در پایان یك روند رو به پیشرفت تأمّل درباره مفهوم «تقدّس» و تمیز بین آنچه مقدّس و نامقدّس «دنیوى» است، به دست مى آید: «تمام اعتقادات مذهبى شناخته شده، اعم از ساده و یا مركّب، از یك ماهیت مشترك برخوردارند؛ بدین معنا كه جملگى فرض مى كنند كه تمام امور حقیقى و یا خیالى كه انسان ها به تصور درمى آورند، از دو طبقه یا از دو جنس مخالف تشكیل یافته اند؛ طبقات و یا اجناسى كه به طور كلى با دو واژه مقدّس و نامقدس (دنیوى / Profan) خوانده مى شوند» (ویلم، 18-19).

مقاله دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم - ابتدایى ترین صورت دین


بحث جامعه شناسى بحثى تاریخى نیست، بلكه به بررسى مستقیم واقعیات موجود اجتماعى مى پردازد. از جمله این واقعیات، دین است. بدین روى، بحث از صور ابتدایى یا ابتدایى ترین صورت دینى به معناى انحراف از مشى خاص جامعه شناسى نیست. به گفته دوركیم، جامعه شناسى «درصدد نیست تا صورت هاى گذشته تمدّنى را بشناسد و آن ها را بازسازى كند. بر عكس، مانند هر دانش تحصّلى مى كوشد كه واقعیت موجود را كه در نزدیكى ماست، تبیین كند. بنابراین، در این جا صور بسیار كهن دینى مورد مطالعه قرار نخواهد گرفت» (جلالی‌مقدم، 85).

توتم چیست؟


«توتم» به موجودى گفته مى شود كه اعضاى كلان آن را مقدّس مى شمارند و به نظر اغلب محققان نیاى خویش تصور مى نمایند. در واقع، كلان هاى توتمى نام حیوان یا گیاه یا موجودات معیّن دیگر را به عنوان توتم بر خود مى نهند كه این توتم معمولاً نیاى كلان شمرده مى شود و در نتیجه، افرادى كه داراى توتمى مشترك هستند، باهم خویشاوند شمرده مى شوند.

توتمیسم؛ اولین گونه دین

تحقیق دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم


دوركیم در كتاب صور ابتدایى حیات دینى، پس از طرح مقدّماتى، به تحلیلش از توتمیسم بومیان استرالیا مى پردازد. جوامع بومى ساده و كوچك در استرالیا فرصت مناسبى براى مطالعه باورهاى دین ابتدایى یعنى توتمیسم مهیّا مى كرد. توافقى عمومى وجود داشت مبنى بر این كه چنین اعتقاداتى مذهب اولیه را شكل داده است. توتمیسم ابتدا از سوى اروپاییان در میان سرخ پوستان امریكاى شمالى مشاهده شد. شواهدى نیز مبنى بر وجود توتم پرستى در میان مصریان باستان، اعراب عربستان، یونانى ها و اسلاوهاى جنوبى وجود داشت. اما در هیچ یك از جوامع ابتدایى توتم پرستى به آن شكل خالص كه در میان گروه هاى استرالیایى دیده مى شود، وجود نداشت. از این جا بود كه توجه دوركیم به جوامع استرالیایى جلب شد و در آن محدود گردید (جلالی‌مقدم، 23).

اهمیت توتم پرستى در نظر دوركیم


توتم پرستى از دیدگاه دوركیم اهمیت هاى خاصى دارد: یكى این كه توتم پرستى نشان گر ذات و جوهر دین است. همه نتایجى كه دوركیم از بررسى توتم پرستى مى گیرد، مستلزم پذیرش قبلى این تصور است كه درك ذات یك نمود اجتماعى با مشاهده بنیانى ترین صور آن امكان پذیر مى باشد.

خاستگاه اصل توتمیسم


گفته شد كه دوركیم با استفاده از تحقیقات و پژوهش هاى خود در بین اقوام بومى و ساده استرالیا به این نتیجه رسید كه توتمیسم گونه اولیه ادیان است. اما انسان هایى كه توتم پرستى بین آن ها رواج داشت، چگونه این نظر را ابداع كرده بودند و از چه چیزى آن را ساخته بودند. روشن است، اشیایى كه به عنوان توتم پرستش مى شوند، از طریق احساسات به ذهن راه نمى یابند.

آیا خدا همان جامعه است؟

دوركیم استدلال مى كند كه هرگاه بتوانیم آنچه را واقعاً مقدّس است كشف كنیم، اساس واقعى نظر الهى را نیز پیدا خواهیم كرد. بر این اساس، با توجه به تحلیل هاى دوركیم، هرگاه بتوانیم این دو چیز را روشن كنیم: 1) قدرت الهى غیرمشخص یا «خدا» و 2) جماعتى خاص كه «كلان» نامیده شده است، به كشف نظر اصلى مذهب نایل آمده ایم. توتم نشانه دینى و علامتى است كه به وسیله آن، یك كلان از كلان هاى دیگر متمایز مى شود.

تبیین باورهاى دینى براساس توتمیسم


نظر اصلى دوركیم این بود كه عبادت توتم در واقع، همان پرستش جامعه است. وى تمام ادیان را با استفاده از توتمیسمى كه در اقوام بومى استرالیا یافته بود، تبیین كرد و نقش آن را در ادیان نشان داد. مردم قبایل استرالیا تصویر توتم ها را بر سنگ ها و یا درختان حك مى كردند. این تصویر حك شده به افراد این اندیشه را القا مى كرد كه كلان (یا جامعه) امرى عینى است، نه خیالى؛ و دیگر این كه جامعه مانند نمادش همیشگى و ماندگار است.

نقد و ارزیابى نظریه جامعه شناختى دوركیم


نظریه دوركیم در چند مرحله قابل بررسى و ارزیابى است:

الف. پیش فرض هاى دوركیم

دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم

بسیارى از نظریاتى كه در باب منشأ دین مطرح شده اند، بر اصول و پیش فرض هایى مبتنى هستند كه اگر با دقت بررسى شوند، اشكالات این گونه نظریات روشن مى شوند، یكى از پیش فرض هایى كه دوركیم نظریه خود را بر آن استوار مى كند و براساس آن، به تبیین منشأ ادیان مى پردازد، تعریف وى از دین مى باشد. گفته شد كه به اعتقاد دوركیم «دین» عبارت است از یك نظام مشترك و الزام آور از عقاید و اعمال مربوط به چیزهایى كه مقدّس و جدا از سایر امور مى باشند و عقاید و اعمالى را شامل است كه در جامعه اخلاقى موسوم به معبد (كلیسا) و آنچه را كه به آن مربوط است، با یكدیگر متحد و متصل مى گرداند.

ب. نقد روش شناختى نظریه دوركیم

مقاله خانواده از نگاه امیل دوركیم

از جمله اشكالات روش شناختى كار دوركیم، یكى این است كه او سراسر بررسى اش را بر رشته محدودى از داده هاى مربوط به تعدادى از قبایل بومى استرالیا استوار ساخته بود. به نظر دوركیم، كافى بود كه به دقت مورد بررسى قرار گیرد تا ماهیت اساسى دین به طور كلى شناخته شود. اما آیا ویژگى هاى یك دین خاص را مى توان به همه ادیان تعمیم داد؟ مسأله این است كه نمى توان مطمئن بود جوهر دین خاص مورد بررسى دوركیم، جوهر دین به معناى عام آن باشد. براى تعیین ماهیت عمومى دین، بررسى طیف گسترده اى از ادیان بشرى ضرورت دارد كه دوركیم هرگز آن را انجام نداد. اگر او این كار را انجام مى داد، بعید بود كه رابطه نزدیك میان دین و گروه هاى اجتماعى را كه در میان قبایل بومى استرالیایى یافته بود، در جاهاى دیگر نیز پیدا كند. در بسیارى از جوامع ابتدایى، میان مجموعه معیّنى از واحدهاى مؤثر اجتماعى، كه معمولاً مبتنى بر خویشاوندى اند و بیش تر جنبه هاى زندگى از جمله دین، كنش سیاسى و ساختارهاى اقتصادى، رابطه نیرومندى وجود دارد. اما در جوامع بزرگ و از نظر اقتصادى پیشرفته، چنین رابطه اى لزوماً برقرار نیست. به عبارت دیگر، در جوامع نوع دوم، افراد به چندین گروه تك منظوره تعلّق دارند و زندگى هاى مذهبى شان ممكن است با فعالیت هاى اقتصادى و سیاسى شان چندان تداخلى نداشته باشند.

ج. نقد مردم نگارانه ـ تجربى نظریه دوركیم


ایوانز پریچارد همه انتقادهاى مردم نگارانه و تجربى را، كه از دوركیم شده است، به صورت ذیل جمع بندى كرده است:

1. هیچ مدركى دالّ بر این وجود ندارد كه توتمیسم به همان سان كه دوركیم تصور مى كرد، پدید آمده باشد و سرچشمه نهایى دین هاى دیگر نیز همین توتمیسم باشد.

د. نقد نظرى نظریه دوركیم


نخستین نكته نظرى كه مى توان درباره كتاب صور ابتدایى حیات دینى مطرح كرد، در رابطه با این ادعاى مهم دوركیم است كه جامعه همه چیزهاى ضرورى را براى برانگیختن ربّانیت در ذهن ما دارد و در نتیجه، ربّانیت نه یك امر موهوم، بلكه به یك چیزى واقعى ـ یعنى جامعه ـ ارتباط دارد. البته كشف این نكته كه میان دین و جامعه پیوند نزدیك وجود دارد، چندان شگفت آور نیست،

هـ . نگاه كاركردگرایانه دوركیم به دین و نقد آن


چنان كه بیش تر اشاره شد، تعریفى كه دوركیم از دین مى كند و بر مبناى همین تعریف به تبیین خاستگاه آن مى پردازد، تعریفى كاركردگرایانه است. براى روشن شدن مفهوم «كاركردگرایى» ذكر این نكته لازم است كه انسان ها در برخورد با دین، همچون بسیارى از پدیده هاى دیگر، دو رویكرد به آن دارند: (صادقی، 168؛ به نقل از فنایی، 279-312).

و. تحویلى نگرى؛ مولود كاركردگرایى


یكى از نتایجى كه پدیدارشناسان دین مانند میرچا الیاده از دیدگاه كاركردگرایانه دوركیم گرفتند، این است كه آن ها مى گویند: در این طرز تلّقى از دین، تحویل گرایى وجود دارد. پدیدارشناسان با هر نوع تحویل (رد یا ارجاع) گروى با به تعبیر آدولف رایناخ (ادوارد، 104) «فلسفه هاى این است و جز این نیست»، به شدت مخالفت مى كنند.

ز. شواهد دوركیم

شواهدى كه دوركیم ارائه مى دهد، از توتمیسم قبایل استرالیایى است و به گزارش هاى قوم شناسى اسپنسر و ژیلن در این باره اعتماد دارد و در نظریه اش به شواهدى استناد مىورزد كه آن ها نقل كرده اند.

نظریه وبر در مورد دین و خانواده

«ماکس وبر» نیز در توضیح چگونگی توسعه نظام اجتماعی مدرن، بر تحولات خانواده، تغییرات عناصر دورنی و کارکردهای آن، توجه کرده و به طور خاص، به تغییر جایگاه و نقش زنان و مناسبات زناشویی و فرزندآوری و تولید معنی و مناسبات اجتماعی تاکید کرده است (ارمكی، 1392).

ایراداتى دیگر بر نظریه دوركیم


مشكلات دیگرى نیز دامن گیر نظریه دوركیم است كه به برخى از آن ها اشاره مى شود.

4. نظریه دوركیم هیچ توجیه و تفسیر درستى از فرافكنى مفهوم «خدا» به دست نمى دهد؛ زیرا جامعه از طریق نیروى عظیمى كه بر افراد اعمال مى كند، به سهولت مى تواند اعمال آنان را مهار كند و براى این كار نیازى به ایجاد تصور خدا و نسبت دادن این نیرو و الزامات به او وجود ندارد. مشابهت خدا و جامعه در برخى اوصاف نیز براى این كه خدا را نماد و صورت تغییر شكل یافته جامعه قلمداد كنیم، كافى نیست، بلكه مى توان ادعا را وارونه كرد و گفت: ملحدان در تجربه خود حضور خداوند را احساس كرده، آن را به جامعه تعبیر كرده اند و ایده جامعه، نماد خداست، نه به عكس (فنایى اشكورى، 139).

نتیجه‌گیری

اندیشه های بنیادین منطق علمی منشاء مذهبی ، یعنی اجتماعی دارند اما علم به آنها پرداخت جدیدی می دهد اجزاء و عناصر اتفاقی را از آنها می زداید روح نقدی را که مذهب نسبت به آنها غفلت می ورزد به طور کلی وارد تمامی فعالیتهای خود می کند به منظور دوری از خطا و شتابزدگی و برای دور نگه داشتن هیجانات ، پیش داوری ها و همه تاثیرات ذهنی ، خود را در حصاری از احتیاط قرار می دهد. علم با رها کردن دین ، گرایش دارد در تمامی اموری که به کار کردهای فکری و شناختی مربوط می شود خود را جایگزین دین سازد.

منابع

الیاده، میرچا، دین پژوهى، پژوهشگاه علوم انسانىومطالعات فرهنگى، ج 1.

توسّلى، غلام عباس، نظریه هاى جامعه شناسى، سمت.

كوزر، لیوئیس، زندگى و اندیشه بزرگان جامعه شناسى، ترجمه محسن ثلاثى، انتشارات علمى.

ویلم، ژان پل، جامعه شناسى ادیان، ترجمه عبدالرحیم گواهى، تبیان.

شجاعى زند، علیرضا، دین، جامعه و عرفى شدن، نشر مركز.

جلالى مقدّم، مسعود، درآمدى به جامعه شناسى دین و آراء جامعه شناسان بزرگ درباره دین، نشر مركز.

ریتزر، جورج، نظریه جامعه شناسى در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثى، انتشارات علمى.

. براى فهم كاركرد مستقیم ترین راه این است كه اثر و نتیجه هر پدیده را به صورت معلول ببینیم؛ مثلاً مراسم مبادله و هدیه دادن چه اثر و فایده اى دارد؟ به عبارت دیگر، «فونكسیون» عبارت از كاركردى است كه هر پدیده در نظام اجتماعى دارد. غالباً از دوركیم به عنوان «بنیان گذار كاركرد گرایى عصر جدید» نام مى برند. (ر.ك: غلام عباس توسّلى، نظریه هاى جامعه شناسى، سمت، ص 211 ـ 260)

. Nothing - but philosophies


منبع :

سایت بروزفایل


پرداخت آنلاین و دانلود فایل
برچسب ها: مقاله دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم تحقیق دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم مقاله خانواده از نگاه امیل دوركیم تحقیق خانواده از نگاه امیل دوركیم خانواده از نگاه امیل دوركیم روانشناسی
مقاله دین و خانواده از نگاه امیل دوركیم

ضمانت خرید , پشتیبانی قوی

کاربر عزیز سایت بروزفایل دارای مجوزهای لازمه می باشد ,پشتیبانی سایت شما را در طی 24 ساعت همراهی خواهد کرد.

محصولات کاربر

محصولات این دسته

همکاری در فروش فایل همکاری در فروش فایل

بروزفایل یک سامانه خرید و فروش فایل‌ های قابل دانلود است . این سایت به کاربران کمک می‌کند تا با فروش فایل‌های تولیدی یا مازاد خود ، کسب درآمد داشته باشند .

بازاریابی و کسب درآمد از طریق ارجاع کاربر از امکانات دیگر این سامانه است ، کاربرانی که دارای وب‌سایت یا وبلاگ پرمخاطبی هستند از طریق این بخش قادر به کسب درآمد خواهند بود . راهنمای همکاری و فروش

نماد اعتماد الکترونیک

فروشگاه ساز فایل رایگان

فروشگاه ساز فایل اینترنتی خود را به صورت رایگان راه اندازی کنید و کسب درآمد خود را آغاز کنید . با عضویت در سایت پنل کاربری با گزارش مالی شفاف را از فروشگاه ساز فایل بروزفایل دریافت کنید . توسط فروشگاه ساز رایگان فایل بروزفایل فایل های خود را بفروشید و بازاریابی کنید . راهنمای ساخت فروشگاه فایل رایگان

درباره بروز فایل

فروشگاه ساز بروزفایل فروش اینترنتی فایل های قابل دانلود، پروژه، مقاله، تحقیق پایان نامه ,کارورزی, نمونه سوال,آزمون استخدامی و فروشگاه ساز رایگان فایل می باشد
فروشگاه فایل خود را همین امروز توسط فروشگاه ساز فایل بروزفایل ثبت و کسب درآمد خود را آغاز کنید .
در صورتی که نیاز به راهنمایی دارید، صفحه راهنمای سایت را مطالعه فرمایید.

طراحی شده توسط گروه نرم افزاری بروزفایل
طراح قالب : KWFinder